Skip to content

Libet deneyi nedir?

Kasım 2021 düzenlendi kategorisi Sosyal

Kaliforniya Üniversitesi’nden Benjamin Libet, insanlar üzerinde özgür iradeye ilişkin ilginç deneyler yapmaktadır. Libet’in çalışmasının ana konusu, istemli bir eylemden hemen önceki beyin dalgaları ve deneğin eylem için hareket etme niyeti veya isteğine ilişkin farkında olma durumunun oluştuğu an ile bu dalgaların ilişkisinin araştırılmasıydı. Libet ve arkadaşları deneylerinde, deneklerden, her 2560 milisaniyede bir ekranda beliren dönen bir beneği sabitlemelerini istediler. Denekler sağ elleriyle istedikleri zaman sabitleme hareketi yapmaktaydılar; rasgele bir zaman sonra dönen benek durmaktaydı. Deneklerden ilk hareket etme hissi duyduklarında beneğin nerede olduğunu göstermeleri istendi. Buna bilinçli istek zamanı dendi. Libet buna W karar noktası adını verdi. W karar noktası, ortalama olarak kas aktivitesinin başlamasından 206 milisaniye önce oluşmaktaydı. Libet ayrıca istemli harekete hazırlık için oluşan beyin aktivitesini de hazırlık potansiyeli (RP) olarak aynı deney içinde ölçtü. Bu hazırlık potansiyeli kafatasına yapıştırılan elektrotlar vasıtasıyla ölçülmektedir. EKG ölçümüne benzer bir şekilde kafa derisindeki elektrotun altındaki beyin bölgesinde bir faaliyet başladığında o bölgede kalpteki gibi elektriksel bir voltaj değişimi olur bu kafa derisindeki elektrotun çizmekte olduğu düz çizgiden aşağıya ya da yukarıya doğru bir eğim oluşturmasına neden olur bu eğim kaydına hazırlık potansiyeli (RP) adı verilir. RP’nin başlangıcının W karar noktasından birkaç yüz milisaniye önce olduğunu buldu. Libet buna dayanarak, eylemin ateşlenmesinin bilinçsiz bir sinirsel işlemi içerdiğini, bilincin beyin aktivitesinin bir sonucu olduğunu, bilincin beyinde işleme neden olmadığını ileri sürmektedir. Özgür iradenin istemli motor eylemi başlatmadığını, fakat süre giden hareketi kontrol edebilen aracı olduğunu belirtmektedir.
Libet’in çalışmaları, bilinçli eylem niyetinin bilince ulaşmasının beyin aktivitelerinin hazırlık aşamalarının başlamasından sonra olduğu savını desteklemektedir.

AgoraBilişimkarga

Yorumlar

  • Bu deneye dayanarak insanların özgür iradeye sahip olmadığı söylendi. Bu bence yanlış. Yanlış olan tarafı burada beyin ile onu algılayan arasında fark yapılması. Beyin de onu algılayan da aynı şahıs olduğuna göre özgür iradenin çürüdüğü kanıtı yanlış.
    İkinci sorun ise bizim beyin dalgasına maruz kaldığımız bir izlenim yaratılıyor. Oysa başka deneylerde de gösterildiği gibi bizim kararları veto etme hakkımız var. Mesela bilinmeyen sebeplerden dolayı birine kızmış istek ve onu öldürmek aklımızdan geçiyor ise buna veto etme hakkı elimizde.
    Üçüncüsü kararın bilince intikal etmesi zaman alıyor, deniyor. Oysa o kararın nasıl alındığı konusunda hiç bir fikir öne sürülmüyor.

    sonsuzBilişimkarga
Yorum yapmak içinOturum Açın yada Kayıt Olun .