Skip to content

Karar nasıl alınır?

Bir önceki estetik üzerine olan tartışmadan sonra bu sabah aklıma geldi. Estetik ne ise yarar?

Karar almak için önceden yapılması gereken işlemler vardır. Karardan önce yargıya varılması gerekir. Yargıyı etkileyen çeşitli olgular vardir:

Estetik yargı. Bu objeleri güzel-kötü, güzel-çirkin, ye ayırmak için kullanılır ve bu kültürel olduğu kadar da öğrenilir. Çok az şeyler genetik iğrenç uyandırır.

Pratik yargı. Karar veremediğimiz zaman bir liste tutun, o şeyin artısını ve eskisini yazın, hangisi fazla ise karar o yönde olsun.

Intuitif. Birşeyin yanlış olduğunu sizersiniz ama neden olduğunu bilmezsiniz. Bu durumda srzginiz doğrultusunda karar verirsiniz. Mesela ikinci örnekte olduğu gibi bir liste yaptınız, ama içinizin sesi size birşeyin yanlış gittiğini söylüyor. Eğer iç sesinizi dinlerseniz, çoğunluğa karşı karar alırsınız.

Bu liste eksik olabilir ama estetiğin de karar verme mekanizması altında bakılması gerekir. Ne dersiniz?

sonsuz

Yorumlar

  • Estetik ne ise yarar?

    Her ne kadar bu konuda uzman olmasam da tartışmadan ve okuduklarımdan anladığım kadarıyla güzeli, güzellik duygusunu sınıflandırmaya ve bu konuda bir disiplin oluşturmaya çalışıyor. Yani bireylerden veya kişisel algılardan çok genelleme üzerine bir birikim gibi görünüyor.

    Estetik konusunda ise karar alırken en çok bilgi ve birikimden yararlanılıyor gibi görünüyor. Bunun dışında kültürel faktörler pek yok gibi. Yani atıyorum hiç cami olmayan bir ülkede yaşıyor olabilirsiniz ve islami bir ülkeye gittiğinizde bazı camiler size estetik gelebilir bazıları gelmeyebilir. Ama yine de bu konuda belirli standartlar vardır. Uzmanları hangisinin estetik olduğunu daha bilimsel bir dille ifade edebilir.

    Bu konuda bir deneyimim olmuştu benim benzer bir konuydu ama sanat üzerineydi. Neden kara kalemle sanat yapılmasın ki diyordum. Tartıştığım kişi de bir ressam bu arada. O işler öyle olmuyor demişti. Bana uzun uzun bir şeyin sanat olması için sağlaması gereken şartları anlatmıştı. Ben tabi hem inatçı hem de konudan bilgisiz halimle, adam belki çok güzel çiziyor falan diye ısrar etmiştim.

    Tabi o işler öyle olmuyormuş sonradan öğrendim. :)

    sonsuzBilişim
  • Aralık 2021 düzenlendi

    @karga konunun tekrar estetik üzerine odaklanmasini istememistim. Onlari diger baslikta zaten tartismistik. Ilk cümle yanlis anlasilmis galiba. Burada anlatmak istedigim sey karar alma mekanizmalari altinda diger üc ögelerin yaninda estetigin de rol oynadigidir.

    Estetik ne ise yarar?

    sorusu retorikti. O sadece konunun nerden geldigini aciklamak icindi. Buradaki tezim diger üc ögelerle birlikte karar mekanizmasini olusturdugudur.

    sonsuzkargaBilişim
  • Anladım...

    Karar verme duruma göre değişkenlik gösteriyor. Mesela yukarıdaki listeye içgüdüsel karar verme de eklenebilir.

    Tehlike anında zihin devreden çıkıp bedensel bir karar verme mekanizması başlar. Kaç ya da saldır, yemek ye, üreme gibi durumlarda kendini gösterir.

    Vücudun kimyası da karar vermeleri etkileyebilir, alkollüyken, uyuşturucu veya sanrılandırıcı kullanmışken veya ilaçların etkisinde yine normalde almayacağımız kararları alabiliriz.

    BilişimsonsuzAgora
  • Estetiğin rol oynaması da bize yakın gelen seçimler açısından etkili olabileceğini düşünüyorum. Örneğin bir hediye dükkanına girdiğinizde ve sevdiğiniz biri için hediye bakarken bize sempatik gelen veya biz de bazı duyguları uyandıran şeyleri seçme olasılığımız daha yüksektir.

    Aklıma bununla ilgili bir örnek geldi. Bi aralar bir video dolaşıyodu gizli çekim yapılmış. Dünyanın en iyi keman çalan sanatçısı üstünde eski püskü elbiselerle ama yine en pahalı kemanıyla metroda keman çalıyor. Kimse durup dinlemiyor adamı herkes işine gücüne koşturmaya devam ediyor. Oysa adamın biletleri binlerce dolardan satılıyor gidip dinlemek için. Sadece bir çocuk dikilip dinliyor adamı falan.

    Burada konuyla ilgili bağlantısını şöyle kurdum. İnsanlara estetik gelmeyen bir durum ve görüntü olduğu için belki de o an müziğin değerini anlayamıyorlar. Aynı adam akustik bir ortamda, bir konser salonunda olsa, giyimi kuşamı ve insanların şartlanmışlıklarını karşılıyor olsaydı belki estetik gelecekti. Konuyla ne kadar alakalı bilemiyorum ama şu an aklıma gelince yazmak istedim.

    Bilişimsonsuz
  • içgüdüsel

    Bu intuitif, yukarda yazmıştım..........

  • Dünyanın en iyi keman çalan sanatçısı üstünde eski püskü elbiselerle ama yine en pahalı kemanıyla metroda keman çalıyor.

    Snob Effekt diye birşey vardır. Şarabın mesela çok ucuzu fazla alıcı bulmaz. Aynı şarap markasının fiyatını yükseltince daha fazla satış olduğu saptanmıştır. O müzikçi bulunduğu ortamın biri "ucuz" diğeri pahalıdır. Pahalı olanın daha değerli olduğu yanılgısı var burada...

    sonsuz
Yorum yapmak içinOturum Açın yada Kayıt Olun .